Dziady są jednym z najgłębszych obrzędów rodzimej tradycji słowiańskiej. Ich istotą jest nawiązanie świadomej więzi z przodkami oraz odnowienie połączenia z rodem, z którego wyrasta każdy człowiek. W dawnym rozumieniu nie były one jedynie wspomnieniem zmarłych ani symbolicznym gestem pamięci. Stanowiły żywe spotkanie ze światem przodków, którego celem było uzyskanie wsparcia, mądrości i błogosławieństwa płynącego z głębi rodowej pamięci.

Podczas obrzędu osoba uczestnicząca jest prowadzona w szczególny sposób, tak aby mogła wyciszyć codzienny natłok myśli i skierować uwagę ku temu, co ukryte pod powierzchnią zwykłej świadomości. W tradycyjnym języku można powiedzieć, że dociera ona na pogranicze światów – do miejsca, gdzie spotykają się żywi i umarli, teraźniejszość i przeszłość, osobiste doświadczenie i pamięć całego rodu. Tam możliwe staje się zetknięcie z wiedzą przodków, z historiami zapisanymi w rodowej pamięci oraz z siłami, które przez pokolenia kształtowały los rodziny.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o poznawanie wydarzeń z przeszłości. Celem obrzędu jest przede wszystkim przywrócenie przepływu pomiędzy człowiekiem a jego korzeniami. Wielu ludzi doświadcza poczucia zagubienia, braku oparcia lub powtarzających się trudności życiowych, nie zdając sobie sprawy, że ich źródło może tkwić w nierozpoznanych wydarzeniach rodzinnych, zapomnianych zobowiązaniach, wykluczonych członkach rodu lub zerwanej więzi z przodkami. Dziady pozwalają spojrzeć na te sprawy z szerszej perspektywy i odnaleźć ich głębszy sens.

To, co uczestnik odkrywa podczas obrzędu, nie zawsze przybiera formę dosłownych informacji. Częściej pojawiają się symbole, obrazy, emocje i intuicyjne wglądy. Mogą one wydawać się niejasne lub pozornie niezwiązane z codziennym życiem, jednak właśnie w tej symbolicznej warstwie często kryją się odpowiedzi na pytania, które od dawna pozostawały bez rozwiązania. Wiedza przodków przemawia bowiem językiem doświadczenia, a nie intelektualnych teorii.

W tradycji słowiańskiej człowiek był postrzegany jako ogniwo wielkiego łańcucha pokoleń. Nie istniał w oderwaniu od swoich przodków ani od tych, którzy przyjdą po nim. Los jednostki splatał się z losem całego rodu. Dlatego też jednym z najważniejszych celów Dziadów było „ożywienie rodu” – przywrócenie pamięci o przodkach, uznanie ich miejsca oraz ponowne uruchomienie sił płynących z wielopokoleniowej wspólnoty.

Współczesny człowiek może postrzegać ten obrzęd jako praktykę duchową, formę pracy z pamięcią rodową lub metodę głębokiego samopoznania. Niezależnie od przyjętej interpretacji, doświadczenie Dziadów pozwala spojrzeć na własne życie z perspektywy znacznie szerszej niż indywidualna biografia. Uświadamia, że jesteśmy częścią historii rozpoczętej na długo przed naszym narodzeniem i że wiele odpowiedzi, których poszukujemy, może znajdować się bliżej, niż przypuszczamy – w pamięci własnego rodu.

Pod wieloma względami obrzęd ten przypomina współczesne ustawienia rodzinne i inne metody pracy z systemem rodowym. Różni się jednak od nich tym, że wyrasta bezpośrednio z rodzimej tradycji duchowej i zachowuje wymiar sakralny. Nie jest jedynie techniką terapeutyczną ani narzędziem psychologicznym. Jest rytuałem spotkania z przodkami, próbą odnowienia zerwanych więzi oraz drogą do odzyskania miejsca we własnym rodzie. Dzięki temu dla wielu osób staje się nie tylko sposobem rozwiązywania życiowych problemów, lecz także doświadczeniem głębokiego zakorzenienia, pojednania i wewnętrznej siły.

 Prowadzi: Jacek Greczyszyn

z wykształcenia pedagog, red. naczelny pisma Wieszczu!, wykładowca Instytutu Psychologii Stosowanej, nauczyciel obrazowania według dawnych, słowiańskich sposobów zapisu (biełwica, głagolica), autor wielu publikacji dot. wysokiej, tajemnej wiedzy Słowian. m. in.: Tarot słowiański; Glęgolica: obrazowanie, albo pojęcie o wyobrażeniu; Runy polskie dla każdego w rozwoju osobistym; Obrzęd Dziadów: jak wykonać go skutecznie?; Księga Wieszczów; Wolne ptaki…

 Uwaga historyczna: twierdzenie, że ustawienia Hellingera są bezpośrednio wywiedzione z praktyk zuluskich, jest przedmiotem sporów. Sam Bert Hellinger pracował przez wiele lat wśród Zulusów w Afryce Południowej i wskazywał na inspiracje tamtejszą kulturą, jednak współczesne ustawienia rodzinne są autorską metodą stworzoną przez niego na podstawie wielu wpływów psychologicznych, terapeutycznych i kulturowych.